این مطلب حقوقی
توسط وکیل پایه یک دادگستری حسن اسماعیلی تایید شده است.
فهرست مطالب
مقدمه
روزهداری یکی از واجبات مهم در دین اسلام است و در ماه رمضان، بسیاری از مردم ایران این فریضه را انجام میدهند. اما همیشه این سؤال مطرح است که آیا روزهخواری جرم محسوب میشود؟ و اگر کسی در ماه رمضان علنی روزهخواری کند، قانون چه برخوردی با او دارد؟
در این مطلب، از نگاه قانونی و با استناد به مواد مشخص قانون مجازات اسلامی، موضوع روزهخواری در ملأ عام را بررسی میکنیم تا بدانید چه مواردی جرم است و چه مواردی نیست.
آیا اصل روزهخواری جرم است؟
در قانون ایران، روزهخواری بهصورت خصوصی جرم نیست. یعنی اگر فردی به دلایل شرعی (مثل بیماری، سفر، یا عذر موجه دیگر) روزه نمیگیرد و در خانه خود چیزی میخورد، از نظر قانون مجرم نیست.
اما اگر این عمل در انظار عمومی انجام شود، جرم تلقی میشود.
به بیان ساده:
خوردن و آشامیدن در ملأ عام در ماه رمضان جرم است، نه خود روزهخواری در خلوت.
مستند قانونی روزهخواری در انظار عمومی
قانون مجازات اسلامی بهطور مستقیم از واژه “روزهخواری” استفاده نکرده، اما رفتارهایی که تظاهر به عمل حرام در انظار عمومی باشد را جرمانگاری کرده است.
مبنای اصلی این موضوع ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم – تعزیرات) است:
ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی:
«هر کس علناً در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید، علاوه بر کیفر عمل، به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم میگردد.
در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نیست ولی عفت عمومی را جریحهدار کند، فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم میشود.»
بر اساس این ماده، تظاهر به روزهخواری در انظار عمومی مصداق بارز «تظاهر به عمل حرام» است.
پس اگر فردی در ماه رمضان در مکانهای عمومی مثل خیابان، اداره، اتوبوس یا فروشگاه غذا بخورد یا بنوشد، مرتکب جرم شده است.
تفاوت میان “روزهخواری خصوصی” و “علنی”
| وضعیت فرد | وضعیت از نظر قانون | مجازات احتمالی |
|---|---|---|
| روزهخواری در منزل یا محل خصوصی | جرم نیست | ندارد |
| روزهخواری در انظار عمومی (مثلاً خیابان یا محل کار عمومی) | جرم است | حبس از ۱۰ روز تا ۲ ماه یا ۷۴ ضربه شلاق |
مفهوم «تظاهر به عمل حرام» چیست؟
در فقه اسلامی، تظاهر یعنی انجام یک کار خلاف شرع به شکلی که دیگران ببینند.
از دید قانون هم، اگر فردی در مقابل چشم مردم کاری کند که عرفاً خلاف شرع شناخته شود، مشمول این عنوان خواهد بود.
بنابراین حتی اگر شخص واقعاً معذور باشد (مثلاً بیمار یا مسافر)، باز هم حق ندارد در برابر مردم روزهخواری کند، چون «تظاهر به عمل حرام» محسوب میشود.
نکته مهم برای افراد معذور
افرادی که به دلایل پزشکی یا سفر، روزه نمیگیرند، باید در اماکن عمومی رعایت ظاهر ماه رمضان را بکنند.
یعنی اگر نیاز به خوردن یا نوشیدن دارند، این کار را در محل خصوصی، اتاق دربسته، یا مکانی دور از دید دیگران انجام دهند.
در غیر این صورت ممکن است توسط ضابطان قضایی (پلیس) بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شوند.
آیا روزهخواری جرم شرعی است یا جرم قانونی؟
روزهخواری دو جنبه دارد:
-
جنبه شرعی: ترک روزه بدون عذر موجه، گناه است.
-
جنبه قانونی: تنها وقتی جرم است که علنی و در انظار عمومی انجام شود.
بنابراین، قانون صرفاً در برابر ظاهر رفتار در جامعه واکنش نشان میدهد، نه نیت یا اعتقادات فرد.
مرجع رسیدگی به جرم روزهخواری
رسیدگی به این جرم در دادگاه کیفری دو انجام میشود.
در عمل، اگر مأموران انتظامی مشاهده کنند فردی در ملأ عام روزهخواری میکند، او را به کلانتری یا دادسرا معرفی میکنند و در نهایت، قاضی پرونده بر اساس ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی تصمیم میگیرد.
آیا شلاق برای روزهخواری اجرا میشود؟
مجازات تعیینشده در ماده ۶۳۸ دو حالت دارد:
-
حبس از ۱۰ روز تا ۲ ماه
-
یا تا ۷۴ ضربه شلاق تعزیری
در بیشتر پروندههای مشابه، قضات معمولاً حبس را تعلیق یا به جریمه نقدی تبدیل میکنند.
شلاق معمولاً در مواردی اجرا میشود که تکرار، لجاجت یا رفتار تحریکآمیز در انظار عمومی وجود داشته باشد.
آیا روزهخواری برای غیرمسلمانان هم جرم است؟
این سؤال رایج است. قانون به صراحت میان مسلمان و غیرمسلمان تفاوت نگذاشته، اما هدف قانون حفظ نظم و احترام به شعائر عمومی است.
بنابراین، اگر فرد غیرمسلمان در ملأ عام روزهخواری کند، از نظر قانون همان مجازات را دارد.
اما اگر در محل خصوصی خود غذا بخورد، هیچ منعی ندارد.
آیا خوردن سیگار یا آدامس هم روزهخواری محسوب میشود؟
از نظر فقهی، کشیدن سیگار در روز ماه رمضان موجب باطل شدن روزه است.
از نظر قانونی نیز اگر شخصی در انظار عمومی سیگار بکشد یا آدامس بجود، تظاهر به روزهخواری محسوب میشود و شامل همان مجازات ماده ۶۳۸ خواهد بود.
نقش پلیس و ضابطان قضایی
پلیس در این زمینه صرفاً ضابط قضایی است.
یعنی حق ندارد بهصورت خودسرانه مجازات کند، بلکه تنها میتواند گزارش تهیه و فرد را به مرجع قضایی معرفی کند.
در صورت اثبات جرم، تصمیم نهایی با دادگاه است.
جمعبندی
-
روزهخواری در خلوت جرم نیست.
-
روزهخواری در انظار عمومی جرم است.
-
مبنای قانونی این جرم ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی است.
-
مجازات آن حبس ۱۰ روز تا ۲ ماه یا ۷۴ ضربه شلاق است.
-
افراد معذور نیز باید در ملأ عام رعایت ظاهر روزهداری را کنند.
سوال پرتکرار
سؤال: اگر فردی به دلیل بیماری از روزه گرفتن معذور باشد، ولی در ملأ عام غذا بخورد، باز هم مجازات میشود؟
پاسخ وکیل پایه یک دادگستری – حسن اسماعیلی:
بله. قانون به نیت یا وضعیت جسمی فرد کاری ندارد، بلکه به ظاهر عمل در انظار عمومی توجه میکند. حتی اگر فرد واقعاً بیمار باشد، خوردن یا آشامیدن در برابر دید مردم “تظاهر به عمل حرام” محسوب میشود. بنابراین از نظر قانونی قابل تعقیب است.
بهترین کار این است که افراد معذور در مکانهای خصوصی یا در زمانهایی که در انظار نیستند، نیازهای خود را برطرف کنند تا هم احترام ماه رمضان حفظ شود و هم مشکلی برای خودشان پیش نیاید.
نتیجهگیری نهایی
روزهخواری در ملأ عام از جمله جرایم با جنبه عمومی است و به دلیل حفظ حرمت شعائر اسلامی جرمانگاری شده است.
هدف قانون در این زمینه مجازات افراد نیست، بلکه حفظ احترام عمومی و نظم اجتماعی در ماه رمضان است.
بنابراین آگاهی از این موضوع برای همه مردم ضروری است تا با رعایت قوانین، از برخوردهای قضایی جلوگیری شود.
اگر شما یا اطرافیانتان درگیر پروندهای با چنین موضوعی هستید، مشاوره با یک وکیل باتجربه میتواند روند قضایی را بسیار بهتر و سریعتر پیش ببرد.

پرونده های موفق گروه وکلای دیوان سالار
موفقیتهای ما در پروندههای حقوقی، نتیجه تخصص و تجربه تیم حقوقی ماست. در این بخش، شما میتوانید با برخی از پروندههای موفق ما آشنا شوید که نمایانگر تعهد ما به دفاع از حقوق موکلینمان است. برای مشاهده لیست کامل پروندههای موفق و جزئیات بیشتر، به لینک زیر مراجعه کنید:
لیست کامل پرونده های موفق گروه وکلای دیوان سالار
همچنین در صورت نیاز به مشاوره با وکیل، هماکنون میتوانید از طریق چت زنده (دکمه چت) در گوشه پایین سمت راست سایت با ما در ارتباط باشید تا شما را به وکیل مربوطه متصل کنند.
برای وصل شدن به وکیل کلیک کنید: (ما الان آنلاین هستیم)
برندهایی که به ما اعتماد کردهاند
همکاری با مجموعههای معتبر، حاصل سالها تجربه و ارائه خدمات حرفهای است.
دیدگاه موکلین اخیر
میانگین رضایت موکلین
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
برندهایی که به ما اعتماد کردهاند
همکاری با مجموعههای معتبر، حاصل سالها تجربه و ارائه خدمات حرفهای است.











✍️ نویسنده:
آقای حسن اسماعیلی
وکیل پایه یک دادگستری با بیش از ۲۰ سال سابقه
کارشناس ارشد حقوق خصوصی
لینک لینکیدین ایشان
